Freedom

Het programma van vanavond volgt een reis door de muzikale landschappen van Letland, Tsjechië en Rusland. Ondanks hun stilistische verschillen delen alle drie de componisten een gemeenschappelijke lijn: ze gebruiken kamermuziek als middel voor waarheidsvertelling, veerkracht en emotioneel overleven in roerige tijden.

De stilte van Pēteris Vasks (geb. 1946)
We beginnen het concert in totale sereniteit. The Fruit of Silence is van oorsprong een koorwerk en hier voor pianokwintet vertaald naar een meditatie zonder woorden. Vasks beschouwt muziek als ‘voedsel voor de ziel’ en heeft het gedicht van Moeder Teresa gebruikt om begrippen als vrede en gebed tastbaar de maken. Met eenvoudige, uitgerekte harmonieën en glinsterende arpeggio’s creëert hij een sfeer van horizontale tijd — ongehaast, lichtgevend en puur.

De spraak van Leoš Janáček (1854–1928)
Vanuit de verstilling van Vasks gaan we naar de koortsachtige, gefragmenteerde wereld van Janáček. Hij begon zijn Vioolsonate in 1914, terwijl Russische troepen zijn Moravische moederland naderden tijdens de Eerste Wereldoorlog. Janáček staat bekend om zijn gebruik van ‘spraak-melodieën’: korte, abrupte muzikale motieven die de buigingen van de menselijke stem en de natuur nabootsen.
De sonate ontvouwt zich niet als een voorspelbaar, klassiek verhaal, maar voelt als een mozaïek van fragmenten. Het bevat plotselinge uitbarstingen, scherpe interrupties en momenten van hartverscheurende lyriek (zoals in het tweede deel, de Ballada). De finale (Adagio) eindigt in een stille, tragische berusting — waarmee het podium wordt klaargemaakt voor Sjostakovitsj.

Het gewicht van Dmitri Sjostakovitsj (1906–1975)
Waar Vasks ons een gebed geeft en Janáček spraak, daar bouwt Sjostakovitsj een kathedraal. Zijn Pianokwintet in g-klein, gecomponeerd in 1940, was direct een publiek succes in Moskou. Sjostakovitsj greep terug op de barokke vormen van Bach (zoals de openings-prelude en fuga) om orde te scheppen in een chaotische Sovjet-wereld.
De verbinding met Janáček and Vasks ligt vooral in de langzame delen. De Fuga en het Intermezzo bevatten een ongehaast, kwetsbaar mooi contrapunt en ademen een bijna filosofische sfeer. Net als Vasks weet Sjostakovitsj hoe hij spanning moet vasthouden boven een stil orgelpunt en net als Janáček kent hij het psychologische gewicht van een breekbare, eenzame melodie, gespeeld in het donker. Tegen de tijd dat de rustieke, circusachtige Finale aanbreekt, hebben we een gigantisch emotioneel parcours afgelegd — eindigend in een fragiele, aardse vreugde.

Julija Hartig – viool
Reineke Broekhans – piano
Filipe Fernandes – viool
Teresa Caleiro – altviool
Maja Bogdanović – cello

LET OP: Dit concert vindt plaats in de Uilenburgersjoel – Nieuwe Uilenburgerstraat 91

-ENGELS-OT-The Fruit of Silence

-ENGELS-
Tonight’s program traces a journey through the musical landscapes of Latvia, Czechia, and Russia. Despite their stylistic differences, all three composers share a common thread: they use chamber music as a vessel for truth-telling, resilience, and emotional survival in turbulent times.

The Spiritual Stillness: Pēteris Vasks (b. 1946)
We begin in total tranquility. Translated from its original choral setting into a wordless instrumental meditation, Vasks’s The Fruit of Silence acts as an introit to the evening. Vasks is a composer who treats music as “food for the soul,” using simple, elongated harmonies and glistening arpeggios to physicalize the concepts of peace and prayer. It is a work of horizontal time—unhurried, luminous, and pure. Described by the composer as a “very silent meditation”, The Fruit of Silence takes the five lines of text from Mother Teresa and imagines them in the modern day. Vasks uses his own unique point of view to create a hauntingly beautiful atmosphere that slowly develops over the course of the piece.

The fruit of silence is prayer.
The fruit of prayer is faith.
The fruit of faith is love.
The fruit of love is service.
The fruit of service is peace.

“My music is a message of light and a reminder of the fragility of our world… to be free is to be able to love.”

The Visceral Speech: Leoš Janáček (1854–1928)
From the quietude of Vasks, we are thrust into the feverish, fragmented world of Leoš Janáček. Janáček began writing his Violin Sonata in 1914 as Russian troops approached his Moravian homeland during World War I. Janáček was famous for his use of speech-melody—short, abrupt musical motifs that mimic the inflections of human speech and nature.
The sonata does not unfold in a predictable, classical narrative. Instead, it feels like a cinematic mosaic of clips. It features sudden outbursts, sharp interruptions, and moments of heartbreaking lyricism (as heard in the second movement, Ballada). The finale (Adagio) ends not with a triumphant resolution, but with a quiet, tragic resignation—leaving the stage set for Shostakovich.

“I write because I must. I want my music to be a scream of life, not a polite bow to the past.”

The Architectural Weight: Dmitri Shostakovich (1906–1975)
Where Vasks gives us a prayer and Janáček gives us speech, Shostakovich gives us a cathedral. Composed in 1940, the Piano Quintet in G minor was an immediate public triumph in Moscow. Shostakovich looked backward to the Baroque forms of Bach (such as the opening Prelude and Fugue) to find order in a chaotic Soviet world.
The connection to Janáček and Vasks lies in the slow movements. Shostakovich’s Fugue and Intermezzo contain an unhurried, agonizingly beautiful linear counterpoint. Like Vasks, Shostakovich knows how to sustain tension over a single, quiet drone. Like Janáček, he knows the heavy psychological weight of a melody played alone in the dark. By the time the rustic, circus-like Finale arrives, we have survived a massive emotional gauntlet—finding a fragile, earthly joy.

”The majority of my symphonies are tombstones. Too many of our people died and were buried in places unknown… I want my music to remember them.”

Julija Hartig – violin
Reineke Broekhans – piano
Filipe Fernandes – violin
Teresa Caleiro – viola
Maja Bogdanović – cello

Please Take Note: This concert will take place in de Uilenburgersjoel – Nieuwe Uilenburgerstraat 91