Met het onverwachte overlijden van Pierre Audi verliest Nederland niet alleen een theatermaker, maar een culturele vormgever van formaat. Een man die zonder compromis de artistieke koers van De Nationale Opera bepaalde en daarmee de lat voor muziektheater in Nederland én ver daarbuiten verlegde.
Toen Audi in 1988 aantrad als artistiek leider van het toenmalige Muziektheater, keek de internationale operawereld nog nauwelijks naar Amsterdam. Dat veranderde snel. Hij durfde te programmeren buiten de comfortzone, en creëerde een beeldtaal die – wars van effectbejag – het theatrale minimalisme op een bijna mystieke manier tot leven bracht. Zijn Monteverdi-cyclus, tussen 1990 en 1993, zette de toon: sober, maar geladen; klassiek, maar radicaal in zijn zeggingskracht.
Wat Audi bracht was niet louter visie, maar vertrouwen. In het publiek – dat hij nooit onderschatte. In de makers – die hij vrijheid gaf binnen strakke kaders. En in de kunstvorm zelf – die hij beschouwde als iets levends, niet als museumstof. Geen enkele Nederlandse regisseur was zo bepalend voor het internationale aanzien van de Nederlandse opera. Van Amsterdam tot Aix-en-Provence: zijn naam was een keurmerk.
Zijn overlijden, tijdens een werkbezoek in Beijing, leidde wereldwijd tot reacties. De Franse minister van Cultuur Rachida Dati noemde hem een kunstenaar die “de taal van de opera fundamenteel heeft vernieuwd” (NOS). Het Festival d’Aix-en-Provence sprak van een “visionair” (VRT). En De Nationale Opera eerde hem als “absolute icoon” (DNO).
Pierre Audi was autodidact. Geen product van een conservatorium, maar van een scherpe blik en een innerlijke noodzaak om te creëren. Juist daarom vond hij een taal die het gevestigde soms ontbeert: gelaagd, maar niet elitair; vernieuwend, maar niet modieus.
Misschien is dat wel zijn grootste erfenis: het geloof dat kunst zich niet hoeft aan te passen om te overleven. Het enige wat ze moet doen, is oprecht zijn.
