We leven in chaotische tijden. Klimaatcrisis, polarisatie, politieke soapseries en online hysterie zijn aan de orde van de dag. Genoeg materiaal om maatschappijkritisch theater te maken en het publiek wakker te schudden, toch? Helaas lijkt het erop dat veel gezelschappen liever veilig in hun warme schouwburg blijven hangen. Onder een dak, comfortabel, voorzien van een voorspelbaar publiek dat keurig 25 euro betaalt voor een avondje maatschappijkritiek tussen de bubbeltjeswijn en het bittergarnituur.
Maar even eerlijk: Wie bereik je daarmee? De mensen die het zouden moeten horen, lopen buiten rond. In winkelstraten, stationshallen, op pleinen – plekken waar je ze onverwacht kunt confronteren, verbazen en misschien zelfs irriteren.
Theater kent een rijke traditie waarin makers met lef hun verhalen naar de straat brachten. Denk bijvoorbeeld aan het beroemde Living Theatre in de jaren zestig, dat protesteerde tegen oorlog en kapitalisme en daarmee bewust buiten het conventionele kader stapte. Hun publieke optredens veroorzaakten opschudding, discussie en daadwerkelijke reflectie bij voorbijgangers.
Of dichter bij huis: Theatergroep Tender met hun ‘Transparant Theater’, waarmee ze publieke ruimtes overnamen en een onverwacht, nietsvermoedend publiek troffen. Ze zochten bewust het schemergebied op tussen “is dit echt, of gewoon gek?” Juist dát bracht het theater terug naar haar kern: provoceren, vragen stellen, en mensen uit hun comfortabele dagelijkse ritme halen. Een publiek bereiken dat nooit naar de schouwburg zou gaan omdat ze denken dat theater ‘niets voor hen’ is.
Dat vraagt lef. Maar heeft de hedendaagse theatermaker dat nog? Of is theater tegenwoordig gewoon een nette baan geworden? Van negen tot vijf een beetje kunst maken, zolang het maar niet te ongemakkelijk wordt? Zolang de subsidie maar veilig binnen blijft stromen en niemand écht boos wordt?
Misschien wordt het tijd dat theatermakers weer eens écht risico nemen. De straat op gaan. Actueel zijn op plekken waar het schuurt. Want hoe pijnlijk is het als binnen keurig geklap klinkt, terwijl buiten, net om de hoek, de echte verhalen onverteld blijven?
