Een leuk cadeautje om een vriend of vriendin te geven: de musical Spinoza in het Amsterdamse Bos. Gezellig op een zomeravond wat eerder komen om te picknicken bij de Theaterbar en dan de musical bekijken. Dat was mijn gedachte. En dus geef ik dit avondje uit aan een vriendin. Bij de openingsscène waarbij een groep Joodse vluchtelingen in Amsterdam aan komen en meteen over God beginnen, deinst mijn vriendin echter terug. ‘’Jeetje, waar heb je me nou heen gebracht?!” vraagt ze. “Als ik er niets aan vind, ga ik weg, hoor. Dan kom ik je wel over een uur of twee halen.” Ik bedenk me dat het handiger zou zijn geweest als de regisseur had laten zien waarvoor deze mensen gevlucht waren. Nu wordt alleen Jodenvervolging in Spanje en Portugal genoemd. Spinoza’s moeder sterft ook snel in een van de eerste scènes, terwijl we als kijker nog geen band met haar hebben opgebouwd. ‘’Geef het even tijd,” zeg ik tegen mijn vriendin, die de strengste criticaster blijkt te zijn die ik ken.
Als het stuk begint te lopen, zit ze echter voortdurend te glimlachen. De musical gaat over de vraag of je je moet aanpassen aan de gewoonten en tradities van je familie of dat je je eigen weg moet gaan, en voor je eigen opinies moet staan. Dat is heel herkenbaar. Hoewel de makers nergens in het stuk een directe vertaling naar de hedendaagse situatie maken is dat link voor het publiek meteen te leggen. Iedereen heeft zich op een familiefeestje weleens alleen voelen staan, omdat er ook nu, in 2026, sprake is van polarisatie in vele debatten. En tijdens de show kan het publiek er soms ook even om lachen.
“Ik ben echt onder de indruk. Deze musical zet je echt aan het denken!” zegt mijn vriendin in de pauze. “En zelfs als het stuk dat niet deed, zou ik zijn gebleven. Wauw! Wat een mooie muziek. Heb je gezien hoe gedreven die muzikanten spelen? En dan die kostuums en dat decor. Schitterend gewoon! Ze dansen ook fantastisch en er wordt mooi gezongen!”
Het is wel een lange zit, op de harde bankjes in het Bostheater, en we zijn blij dat we een kussentje mee hebben genomen om op te zitten. Maar het is echt de moeite waard. Het stuk sleept je mee, houdt je in spanning en ontroert. De politieke dynamiek in de 17de eeuw blijkt helaas niet heel anders de hedendaagse in veel landen. De machtsverhoudingen tussen de dominante groep en de subcultuur blijken van alle tijden te zijn. Ieder moet maar voor zich zien hoe die zijn of haar positie bepaalt. De musical laat je veel verschillende perspectieven zien. De vrouwenrollen zijn ook goed uitgewerkt. Ik vind het leuk dat er een link wordt gelegd tussen vrij denken en de vrijheid op het gebied van de liefde, terwijl sommige karakters een beroep doen op het hart van mensen en hun gevoel voor naastenliefde. De vrijheid die bezongen wordt, is vrijheid in verbondenheid. Eenheid in verscheidenheid.
Na afloop zegt mijn vriendin dat ze het liefst nog even zou willen blijven alle acteurs en musici persoonlijk te bedanken. Het zijn er dertig, die op het toneel een staande ovatie in ontvangst nemen. We moeten echter naar onze kinderen, dus helaas is dat niet mogelijk. ‘’Wat leuk is, is dat de gesproken teksten in het Nederlands zijn, met een Engelse vertaling op het scherm boven het podium, terwijl de songs in het Engels zijn, met uitleg in het Nederlands. Je kunt naar deze musical ook heel goed Engelssprekende vrienden mee nemen,” zeg ik. “Sterker nog,” zegt mijn vriendin: “Het Bostheater zou met deze musical op wereldwijd toernee moeten gaan! Juist in deze tijd. Juist nu!”
Wil je ook naar Spinoza? De musical is nog tot 11 juli te zien op de dinsdag-, woensdag, donderdag, vrijdag- of zaterdagavond. Je kunt hier een ticket boeken. Spinoza – Bostheater. Of doe – net als ik- Spinoza the musical cadeau aan een vriend of vriendin die misschien zelf nog niet weet dat hij of zij ook liever vrij zou denken: Cadeaubon – Bostheater
Schrijf jij ook graag over voorstellingen in jouw regio? Word recensent bij Theaternetwerk.
